Fransa’nın vitrindeki Türklerinden viyolonsel sanatçısı Sedef Erçetin, müzik yolculuğunu bugünlerde Fransa ve Türkiye arasında sürdürüyor. İki ülke arasında şekillenen sanat yaşamında kimi zaman çellosunu da yanına alarak seyahat eden sanatçı, kimi zaman ise gittiği ülkelerde meslektaşlarının çellolarını ödünç alarak konserlerine devam ediyor. Paris sahnelerinde sayısız konsere imza atan Erçetin, dünyanın farklı ülkelerinde de müzikseverlerle buluşuyor.
Fransa’nın vitrindeki Türklerinden Sedef Erçetin’le birlikteyiz. Kendisi bugün bize mesleğini, müzik yolculuğunu ve çalışmalarını anlatacak.
Tansu Sarıtaylı: Buyurun Sedef Hanım, sizi dinliyorum. Sedef Erçetin kimdir?
Sedef Erçetin: Müzik eğitimime İstanbul’da başladım. Önce altı yaşında piyanoya başladım. Belediye konservatuvarında eğitim aldım. Daha sonra İstanbul Devlet Konservatuvarına geçtim. Lise son sınıfa geldiğimde, 17 yaşımda Paris’e geldim. École Normale’de eğitimimi tamamladım. Hem oda müziği hem de solistlik alanında eğitim aldım. Sonrasında bütün meslek hayatımı, yani kariyerimi Fransa’da sürdürdüm. Hâlen de devam ettiriyorum. İstanbul ile Paris arasında gidip geliyorum.
Tabii ki klasik müzik çalıyorum. Fakat bunun yanı sıra Paris’te, biliyorsunuz, Fransa çok kozmopolit bir ülke; özellikle Paris öyle bir şehir. Çok farklı müzisyenlerle tanıştım. Arjantinli müzisyenlerle tanıştım. Bir anda kendimi Arjantin müziğinin ve tangonun içinde buldum. Dünyanın birçok yerine gittik. Sonra doğaçlama yapmaya başladım.
Kısaca anlatıyorum; bunların hepsi tesadüflerle oldu. Yani bu müziklerin içine, önceden hiç aklımda yokken girdim. Arjantin müziği, caz müziği derken Amerikalı Liz Mc Gomb ve daha birçok müthiş müzisyenle çalışma fırsatı buldum. Paris’te kaldım ve bu çalışmaları sürdürdüm. Sonrasında İstanbul’a döndüm ama hâlâ gidip geliyorum.
Fransa’nın bana çok büyük emeği vardır. Çünkü bu müzikleri başka türlü keşfedemezdim. Sadece klasik müzikte kalırdım. Bugün inanıyorum ki klasik müziğin yanı sıra yaptığım bu farklı doğaçlamalar benim için çok önemli. Doğaçlama yapmak herkesin yapabileceği bir şey değil; bunun için biraz yetenek ve imkân da gerekiyor. Bunu yaptığım için çok mutluyum. Hâlâ da bu konuda çalışıyorum.
Sonrasında Türk müziğine de girdim. İstanbul’a dönünce çok ilginç Türk müzisyenlerle çalışmaya başladım. Kanun ve çello ile, örneğin, duo yaptık.
En son, bir hafta önce, Berlin’deki Konzerthaus’ta müthiş müzisyenlerle, kemençe sanatçısı Derya Türkan’ın da yer aldığı Mesopotamia Projesi’ni gerçekleştirdik. Bu proje devam edecek.
Geçtiğimiz günlerde Paris’te Kerem Görsev ile Color Jazz Festivali’nde çaldık. Katıldığım festivallerin sayısı çok fazla. Fransa’da, hatta neredeyse çalmadığım yer yok diyebilirim. Dünyanın birçok yerinde, Arjantin’de, Meksika’da, Amerika’da konserler veriyorum. Almanya’da ve dünyanın başka birçok ülkesinde de sahne alıyorum. Bütün bunlar için tabii ki Paris’e, Fransa’ya teşekkür etmem lazım. Çünkü bu ülke benim müzik yolumu gerçekten açtı.
Tansu Sarıtaylı: Mukayese edecek olursak, siz ara sıra da olsa Türkiye’ye gidip geliyorsunuz. Orada da konserler veriyorsunuz. Paris ile mukayese ettiğinizde aradaki farkı nasıl buluyorsunuz?
Sedef Erçetin: Şimdi tabii ki istisnalar var. Benim alıştığım çalışma tarzı burası. Çünkü burada o kadar çok rekabet var ki her işinizi çok iyi yapmak zorundasınız. Provaya geç kalmamak, prova yapmak zorundasınız.
Türkiye’de bazen prova yapmaya çok istekli olunmuyor. “Yaparız, ederiz.” denilen bir sistem olabiliyor. Burada ise böyle bir şey hiç yok. Hiçbir zaman olmadı. Her şey çok önceden hazırlanıyor, her şey garanti altına alınıyor.
Ben olmazsam hemen başkasını alabilirler. Yani bu nedenle çok dikkatli çalışmak lazım. Burada yaptığımız her iş çok değerli. Üstelik bu değer yalnızca kazanç açısından değil, sanatsal yönüyle de son derece önemli. Bu yüzden buradaki müzisyenlerle çalışırken çok dikkat ediyorum ve çok çalışıyorum. Gerçekten her şeyin, olabildiği ölçüde, dört dörtlük olması gerekiyor.
Türkiye’de de harika müzisyenler var. Bunların çoğu yurt dışında konserler veriyor. Kişiye göre değişiyor. Biraz da çalışma anlayışıyla ilgili. Eğer sistem böyleyse bunun Türk’ü, yabancısı yok. Sonuçta herkes aynı sorumluluğu taşıyor.
Tansu Sarıtaylı: Şimdiye kadar kaç ülkede çaldınız?
Sedef Erçetin: Örneğin Amerika’da çaldım. Daha geçenlerde Washington, Boston ve New York’ta konserler verdik. Geçen yıl da yine Amerika’da çalmıştım. New York’ta birkaç kez sahne aldım.
Avrupa’nın hemen hemen her şehrinde çaldım diyebilirim. Fransa, İtalya, Almanya, Norveç, Singapur, Meksika, Arjantin, Macaristan, Yunanistan… Yunanistan’da da çok çaldım. İspanya ve başka ülkeler de var. Şimdilik aklıma gelenler bunlar.
Tansu Sarıtaylı: Yunanistan dediniz. Peki, bir Türk sanatçı olarak Yunanistan’da size bakışları nasıldı?
Sedef Erçetin: Bilmem hatırlar mısınız, ben Paris’te Maria Papapetropoulou ile tanıştım. Konservatuvarda oda müziği sınıfındaydık. Oda müziği hocamız bize, “Siz birlikte çalın.” dedi. Kimin kim olduğunu bilmiyordu. Benim Türk, onun Yunan olduğunu da bilmiyordu. Sonra, “Aa, sen Türksün, o Yunanlı. Ama sakın kavga etmeyin.” dedi.
Maria ile müthiş bir ikili olduk. Bu birliktelik yıllarca sürdü. Birlikte gerçekleştirdiğimiz bir duo projemiz var. Bundan yaklaşık 15 yıl önce de bir CD çıkardık. Adı Metamorfosis. Yunanistan’da kaydedildi.
Ben Yunanistan’a zor zamanlarda da gidip konserler verdim. Şimdi herkes gidiyor, artık biliyorsunuz Türk sanatçılar da Yunanistan’da konserler veriyor. Ama öncesinde pek giden yoktu. Herkes çekiniyordu. Ben o dönemlerde de sürekli Yunanistan’da çaldım. Hiçbir problem yaşamadım.
Maria da Türkiye’de konserler verdi. Daha yeni birlikte Paris’te sahne aldık. Güzel bir şey bu. Artık Yunan-Türk dostluğu konserleri de çok arttı.
Bu arada ben Abdi İpekçi Ödülü’nü de aldım. Bu da önemli bir şeydi. Ödül bana Yunanistan devleti tarafından verildi. Yanılmıyorsam 1991 yılıydı. Ödülün bana veriliş tarihi bu olmalı.
Tansu Sarıtaylı: Amerika’daki çalışmalarınız Fransa’ya oranla nasıl? Oradaki konserler ve ilgi alanı nasıl? Çünkü caz müziği orada daha fazla dinleniyor olmalı!
Sedef Erçetin: Şimdi şöyle, Amerika’da caz müziği yapmadım. Amerika’da kanun sanatçısı Tahir Aydoğdu ile duo yaptık. Daha sonra orkestrayla da çaldık. Bu, daha çok Türk gruplarının organize ettiği bir konserdi.
Daha önce de New York’a, sekiz yıl önce, Türkiye’deki başka bir projeyle gitmiştik. Dünya müziği üzerine bir projeydi. İçinde farklı müzikler vardı. Keman, pardon, kemençe, çello ve piyano gibi farklı enstrümanlar kullanılıyordu. Yani Amerika’ya değişik projelerle gittim.
Amerika’da Avrupalı bir müzisyen için konser vermek çok zor. İzin meselesi var ve orada çalmak kolay değil. Ama keyifliydi. Amerikalıların bu tür müzikler çok hoşuna gidiyor.
Aslında bugün dünyada Türk müziği o kadar farklı şekillerde gelişiyor ki cazla da bir araya geliyor, farklı kültürler birbirine karışıyor. Avrupa bunu çok beğeniyor. Bunun en son örneğini Almanya’da gördüm. Alman izleyicilerden müthiş bir ilgi gördü.
Konzerthaus Berlin’de klasik müzik çalacağımı hayal ederken başka bir projeyle orada bulunmak da benim için enteresan bir deneyimdi. Üstelik müthiş bir salonda gerçekleşti. Aynı şekilde Paris’te de büyük ilgi görüyoruz.
Dolayısıyla cazda yer almam, Türk müziğiyle ilgilenmem ve farklı projelerde bulunmam bende bir çeşitlilik yaratıyor. Bu şekilde devam ettiği için mutluyum.
Klasik müzik de her zaman çaldığım bir alan. Klasik müzik üzerine kayıtlar yaptım. Metamorphosis CD’sinin yanı sıra birçok CD kaydım var.
Tansu Sarıtaylı: Ama sizin dışınızda, ben Paris’te bu müziği yapan, çello çalan başka birini tanımıyorum. Sizden başka var mı?
Sedef Erçetin: Yok. Son yıllarda gençlerden gelenler oldu. Yaklaşık 10-15 yıl önce de bazıları gelmeye başladı. Ama genellikle Almanya’ya gidiliyor. Piyano ve çello çalanlar benden sonra oldu ama benim dönemimden sonra Paris’te kalan pek kimse olmadı.
Tabii şimdi belki ben tanımıyorumdur. Yeni gelenler burada okuyorlar, belki bir yarışma kazanıyorlar ya da bir yerde bir çalışma yapıyorlar. Sonra ülkelerine dönüyorlar. Ben dönmemiştim, hep burada kaldım. Ama şimdi döndüm. Şu anda İstanbul’dayım, yine gidip geliyorum. Belki tekrar bir dönüş olur.
Bundan dolayıdır; burada sürekli kalan çok olmadı. Gerçi Paris kolay bir şehir değil. Tabii bu biraz da ne istediğinize bağlı. Benim için müzik açısından burası bir kültür merkezi. Burada her şey var. Müzik konusunda inanılmaz besleniyorsunuz. Her türlü müzikle karşılaşabiliyorsunuz ve bunun yanında çok fazla imkân da var.
Tansu Sarıtaylı: Ben size şunu da sormak istiyorum. Bazı sanatçıların, örneğin Fransız sanatçıların, çalışmadıkları dönemlerde Kültür Bakanlığı tarafından belirli bir maaşa bağlandıkları oluyor. Öyle değil mi?
Sedef Erçetin: Evet, Fransa’da böyle bir sistem var. Tabii bu, sosyal güvence kapsamında değerlendiriliyor. Ben gerçi Türkiye ile Fransa arasında çalışıyorum. Ama sistemin şöyle bir özelliği var: Böyle bir güvenceniz bulunuyor.
Fransa’da çalışıyorsanız bu sistemin içindesiniz. Dünyada, bildiğim kadarıyla, bu sistemin uygulandığı tek ülke Fransa. Yabancı da olsanız, Fransız da olsanız bu sistemden yararlanabiliyorsunuz.
Fakat bunun için belirli bir çalışma şartını yerine getirmeniz gerekiyor. Yılda 538 saat çalışmanız lazım. Bu da ayda yaklaşık 4 veya 5 konser anlamına geliyor. Tabii bu süreye kayıt çalışmaları da dâhil ediliyor. Yani aktif bir sanatçı olmanız gerekiyor.
Aktif olduğunuz sürece devlet size belirli bir ödeme yapıyor. Ancak daha az aktifseniz, yani daha az işiniz varsa, daha fazla destek alabiliyorsunuz. Fakat belirlenen şartları yerine getiremediğiniz zaman bu ödemeyi alamıyorsunuz. Yani bu güvenceden yararlanabilmek için sürekli çalışmak gerekiyor.
Ben şimdi İstanbul’da olduğum için bu sistemin dışına çıktım. Ama Fransa’dayken bu sistemden yararlanıyordum. Son derece güzel bir uygulama. Bu nedenle birçok yabancı sanatçı Paris’te yaşamayı tercih ediyor. Avrupalısı, Amerikalısı burada. Tabii bu sistemin ne kadar devam edeceğini bilmiyorum ama gerçekten çok güzel bir destek. Bunu yaşayanlardan da dinledim. Sanatçılar için çok önemli bir güvence.
Tansu Sarıtaylı: Ben gereken bilgileri sizden almaya çalıştım. Çünkü müzik apayrı bir konu, biliyorsunuz. Biz her ne kadar gazeteci olsak da her mesleğin kendine özgü bir durumu var. Sizin vermek istediğiniz başka bir mesaj var mı?
Sedef Erçetin: Bizim mesleğimiz, yani müzisyenlik, çok sabır isteyen bir meslek. Her meslekte olduğu gibi tabii ki müziğin de sonu yok diye düşünüyorum.
Şöyle anlatayım: Müthiş bir konser verebilirsiniz. Harika bir salonda çalarsınız. Ama bir ay sonra çok küçük bir yerde de çalabilirsiniz. Bizim mesleğimiz böyle. Bir gün kilisede çalıyorsunuz, başka bir gün çok küçük bir mekânda sahne alıyorsunuz. Bunu kabul etmek lazım. Hiç problem yapmadan, her defasında sanki sıfırdan başlıyormuş gibi hareket ediyorsunuz.
Tabii belirli bir seviyeye geldikten sonra gruplar kuruluyor. Harika işler yapıyor, güzel konserler veriyorsunuz. Sonra o proje bitiyor ve başka bir projeye geçiyorsunuz. Sürekli bir çeşitlilik var. Bu nedenle çok sabretmek gerekiyor.
Dünyanın neresinde olursanız olun müzik çok meşakkatli bir iş. Her gün çalışmak lazım. Konser olsa da olmasa da bu çalışmayı sürdürebilmek zorundasınız. Devamlı aynı disiplini korumak mecburiyetindeyiz. Aksi hâlde çalamayız.
Ben iki gün çalmasam, bir konserde bunu siz fark etmeyebilirsiniz ama ben fark ederim. Bununla birlikte yoruluyorum da. Böyle bir meslek işte.
Tansu Sarıtaylı: Örnek aldığınız bir sanatçı oldu mu?
Sedef Erçetin: Fransa’da çok, çok var. Viyolonsel sanatçısı olarak örnek aldığım birçok isim bulunuyor. Mesela Yo-Yo Ma’yı çok beğeniyorum. Çünkü Yo-Yo Ma müthiş bir çellist. Aslında bu çalışmaları başlatanlardan biri de o. Klasik müziğin dışında Arjantinli Astor Piazzolla’nın eserlerini kaydetti. Dünya müziği alanında müthiş doğaçlamalar yapıyor.
Kendimi ona çok yakın hissediyorum. Tabii ki Yo-Yo Ma benim için çok önemli. Çok örnek aldığım bir sanatçı. Bunun dışında daha birçok isim var. Her gün yeni bir müzisyen keşfediyorum. Örneğin dün gece bir müzisyen keşfettim. Bir çellist, müthiş bir doğaçlama yapıyor. Herkes çok farklı.
Tansu Sarıtaylı: Bu mesleği seçmekten memnun musunuz?
Sedef Erçetin: Memnunum. Çelloyu çok seviyorum. Çok kolay bir şey değil ama çok seviyorum. Sevdiğim için artık onunla bütünleşmiş durumdayım.
Yorucu olsa da seviyorum. Zaten taşımak da yorucu. Biz biliyorsunuz, ağır işçiler gibiyiz. Viyolonseli taşımak kolay değil. Çellomdan hiçbir zaman memnun değilim. Arşeler değişiyor, çello değişiyor. Bunun yanı sıra çok ilgi isteyen bir enstrüman. Güç gerekiyor. Sonra kalben de çok önemli ama önce güç ve teknik de lazım. Kolay bir enstrüman değil.
Uluslararası konserlere gidiyorsunuz. Çellonun uçakta taşınması da ayrı bir mesele. Benim bir çellom burada, iki çellom İstanbul’da. Fransa’daki işleri böyle hallettim.
Başka ülkelere gittiğim zaman bazen çellom için uçakta bir kişilik yer satın alıyorum. Eğer böyle bir imkân olmazsa gittiğimiz ülkede tanıdık birinden çello bulabiliyoruz. Bazen böyle oluyor.
Bu konuda meslektaşlarımız arasında bir dayanışma da var. Örneğin ben de birisi gelirse, “Çello ihtiyacın varsa ve İstanbul’da konserin varsa verebilirim.” diyorum. Almanya’da yaşayan bir meslektaşım da bana, “Ben de sana verebilirim.” diyor. Tabii çelloyu tanıyorsanız, iyi bir enstrümansa bu alışveriş mümkün oluyor. Böyle bir dayanışma sistemi de kurabiliyoruz.
Çünkü eskiden bu yoktu. Viyolonselimi uçağa çok rahat koyabiliyordum. Gidip geri getiriyordum. Yıllardır böyleydi ama artık bu iş bitti.
Tansu Sarıtaylı: Müzisyenler için gerçekten çok zor. Bunun dışında konser organize edenler için de büyük bir masraf. Yani meslek dayanışmasının iyi yönde geliştiğini söylüyorsunuz.
Sedef Erçetin: Bazen oluyor, evet. Herkes olmasa da bazı meslektaşlarımız yardımcı oluyor. Özellikle Yunanistan’da bana hep viyolonsel veriyorlar. Yunanlı çellistler bu konuda bana yardımcı oluyorlar.
Tansu Sarıtaylı: Müzisyen olmanızda ailenizin teşviki mi oldu, yoksa bu tamamen kendi isteğiniz miydi?
Sedef Erçetin: Biraz ailemin etkisi oldu. Babaannem piyanistti. Amatör olarak çalıyordu ama gerçekten çok iyi, müthiş bir piyanistti. Beni o yönlendirdi. Ben de bir anda kendimi müziğin içinde buldum. Ondan sonra da vazgeçmedik.
Daha sonra birkaç hocamın da etkisi oldu. İlkokuldaki müzik öğretmenimiz, Sedef Hocam, “Sedef, böyle devam etsin, konservatuvara gitsin.” dedi. Böyle başladı.
Ama Paris’e gelmekle çok iyi etmişim. Orası kesin.
Tansu Sarıtaylı: Sedef Hanım, teşekkür ederim. Ağzınıza sağlık. İyi ki geldiniz. İyi ki bu röportajı sizinle yaptım.
Sedef Erçetin: Siz de iyi ki varsınız. İyi ki görüştük. Çok teşekkür ederim.
17 Kasım 2026 tarihinde Tansu Sarıtaylı tarafından eklendi











